Dylatacje balkonów i tarasów z okładziną ceramiczną  

Konstrukcja balkonu i tarasu musi umożliwiać przeniesienie odkształceń termicznych. Do tego zaś niezbędne jest odpowiednie zaplanowanie dylatacji, tzn. przyjęcie odpowiedniego układu i szerokości oraz skuteczne ich uszczelnienie.

Czytaj także

DLACZEGO TARASY CIEKNĄ?

IZOLACJA MINERALNA

ŻYWICE NA BALKONY

Brak dylatacji umożliwiających kompensacje odkształceń termicznych powoduje powstawanie naprężeń i niekontrolowanych uszkodzeń w podłożu, płytkach lub w obszarze styku. Do tego dochodzą odkształcenia będące skutkiem obciążeń działających na konstrukcję, a nieodpowiednie rozplanowanie lub brak dylatacji powoduje nakładanie się ww. czynników, czego rezultatem są uszkodzenia przede wszystkim warstwy wierzchniej i podkładu.


Typy dylatacji oraz ich funkcja

Typ dylatacji	Funkcja dylatacji
Dylatacja konstrukcyjna budynku	Oddziela poszczególne części budynku. Zawsze przechodzi przez wszystkie warstwy konstrukcji.
Dylatacja brzegowa (obwodowa, skrajna)	Oddziela warstwy konstrukcji tarasu od ścian, slupów i innych sztywno wbudowanych elementów.
Dylatacja strefowa (pośrednia)	Przebiega przez całą wysokość jastrychu dzieląc go na niezależne części.
Dylatacja kontrolna	Ogranicza możliwość tworzenia się rys skurczowych w obrębie pola ograniczonego sylatacjami pośrednimi, brzegowymi oraz konstrukcyjnymi budynku
Dylatacja montażowa (na połączeniach warstw konstrukcji tarasu z elementami o innych właściwościach)	Np. oddzielenie jastrychu od kratek wpustowych

Dylatacje jastrychu są ściśle skorelowane z dylatacjami w okładzinie ceramicznej, zagadnienie to należy rozpatrywać łącznie. Dylatacje strefowe jastrychu i okładziny ceramicznej przechodzą przez oba elementy konstrukcji oraz uszczelnienie zespolone (podpłytkowe). Muszą one mieć tę samą szerokość i idealnie się pokrywać. Jakiekolwiek przykrycie takiej dylatacji płytkami okładzinowymi prowadzi nieuchronnie do ich spękania. Należy więc tak zaprojektować układ dylatacji, by estetyka okładziny ceramicznej była jak największa. W przypadku dużych tarasów, o skomplikowanych kształtach, wymaga to nierzadko uwzględnienia już na etapie projektu układu płytek na powierzchni.


Przyjmuje się, że na tarasach i balkonach rozstaw dylatacji nie powinien przekraczać 2 m. Optymalnym kształtem zdylatowanej powierzchni jest kwadrat, w innych sytuacjach należy dążyć, by proporcje między bokami pola były do siebie zbliżone, ale nie większe niż 2:1. Dylatować należy także zmianę kierunku pola. W przypadku uszczelnienia zespolonego wymagana jest bezwzględna szczelność hydroizolacji podpłytkowej. Dlatego konieczne jest stosowanie taśm i kształtek uszczelniających. Sposób uszczelniania dylatacji strefowej przy pomocy taśmy pokazano na rys. 1. Jej szerokość nie może być mniejsza niż 10 mm


Dylatacje brzegowe konstruuje się w celu oddzielenia warstw wykończeniowych tarasu od stałych elementów budynku (ścian, cokołów, slupów). Do wypełnienia najczęściej stosuje się twardy styropian (paski o szerokości 10 mm) lub poliuretanową piankę o zamkniętych porach. Sposób uszczelnienia pokazano na rys 2.

• 

  Rys.1 Uszczelnienie dylatacji strefowej tarasu

• 

  Rys.2 Uszczelnienie styku płyta tarasu – ściana

• 

  Rys.3 Dylatacja w okładzinie ceramicznej balkonu

Dylatacje kontrolne (pozorne) stosuje się w cementowych wylewkach, pływających lub na warstwie rozdzielającej. Wykonuje się je poprzez nacięcie warstwy świeżej wylewki na głębokość równą 1/3÷1/2 grubości, gdy powierzchnie wydzielone przez dylatacje konstrukcyjne są większe niż 15÷20 m2.


Po związaniu i stwardnieniu wylewki (dla tradycyjnej zaprawy cementowej lub betonu, nawet z plastyfikatorami, jest to okres 28 dni) szczeliny należy zaszpachlować szpachlą żywiczną. Pozostawienie ich nie zaszpachlowanych, wymusza wykonanie ich także w warstwie okładziny ceramicznej. Dylatacje na połączeniach wykonuje się, wypełniając szczeliny masą elastyczną. Ich szerokość musi być równa szerokości spoin w okładzinie ceramicznej, ale nie mniejsza niż 5 mm.


Ostateczny rozkład pól dylatacyjnych zależy od konstrukcji i kształtu tarasu, jego lokalizacji i zorientowania względem stron świata, zastosowanej okładziny ceramicznej (zwłaszcza jej koloru), jednak miarodajna jest zawsze dokładna analiza, związana z określeniem zakresu swobodnych odkształceń termicznych materiału.


Pojawiają się czasami wątpliwości, co zrobić, gdy płytki układa się na balkonie, na warstwie spadkowej, wykonanej jako jastrych zespolony. Warstwy tej generalnie się nie dylatuje, natomiast w takiej sytuacji zdylatować trzeba powierzchnię okładziny ceramicznej. Stosuje się do tego celu albo specjalne profile dylatacyjne, albo pozostawia się otwarte fugi, wypełniane później elastyczną masą (rys. 3). Zarówno jedno, jak i drugie rozwiązanie wymaga dodatkowego zatopienia w elastycznej zaprawie uszczelniającej, w miejscu przebiegu dylatacji, taśmy uszczelniającej.


Masy do wypełnień dylatacji należy tak dobierać, aby zmiana szerokości szczeliny dylatacyjnej nie była większa, niż zdolność

Fot.1 Uszkodzenie okładziny na skutek

błędów w wykonstruowaniu dylatacji

masy do przenoszenia odkształceń, która jest określana przez zdolność ruchu. W praktyce producenci mas dylatacyjnych ten parametr określają poprzez zdolność masy do przenoszenia odkształceń wyrażonych w procentowej zmianie szerokości szczeliny w odniesieniu do jej szerokości w momencie nakładania masy. To sformułowanie jest bardzo istotne, odnosi się bowiem do względnej, a nie bezwzględnej zmiany szerokości szczeliny. Zmiana szerokości szczeliny tylko o 1mm, przy wyjściowej szerokości 10mm to względna zmiana szerokości o 10%, ale przy wyjściowej szerokości 5mm już o 20%.


Najczęściej do wypełniania dylatacji stosuje się jednoskładnikowe materiały na bazie silikonów. Różnią się one od siebie parametrami i zastosowaniem, dlatego też należy stosować wyłącznie uszczelniacz przeznaczony do okładzin zewnętrznych. Cechuje się on podwyższoną odpornością na UV, czynniki atmosferyczne, temperaturę, wilgoć oraz odpornością na korozje biologiczną i starzenie.


Skutki błędów w wykonstruowaniu dylatacji mogą być bardzo różne (fot. 1). Niektóre ujawniają się jeszcze przed wykonaniem uszczelnienia zespolonego, inne niestety później. W wielu sytuacjach naprawa jest możliwa jedynie poprzez usunięcie wszystkich warstw wykończeniowych aż do płyty konstrukcyjnej

1. Maciej Rokiel - Hydroizolacje w budownictwie. Wybrane zagadnienia w praktyce. Wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Dom Wydawniczy Medium, Warszawa 2009
2. Zabezpieczenia wodochronne tarasów i balkonów. Instrukcja nr 344/2007, ITB, 2007
3. Außenbeläge. Belagkonstruktionen mit Fliesen und Platten außerhalb von Gebäuden, ZDB VII.2005
4. Verbundabdichtungen. Hinweise für die Ausführung von flüssig zu verarbeitenden Verbundabdichtungen mit Bekleidungen und Belägen aus Fliesen und Platten für den Innen- und Außenbereich. ZDB Merkblatt I.2010
5. Richtlinie für die Planung und Ausführung von Abdichtung von Bauteilen mit mineralischen Dichtungsschlämmen. Deutsche Bauchemie e.V. 2006
6. Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych. Okładziny ceramiczne i hydroizolacje zespolone tarasów nad pomieszczeniami ogrzewanymi. Promocja 2008


mgr inż. Maciej Rokiel
Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa

Mgr inż. Maciej Rokiel -  Absolwent Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej. Ekspert i autorytet w dziedzinie hydroizolacji. Ceniony autor fachowych książek m.in.: "Hydroizolacje w budownictwie. Poradnik. Wybrane zagadnienia w praktyce", "Wycena nowych technologii w budownictwie" oraz licznych publikacji w prasie branżowej.