Osuszanie budynków po powodzi  

Osuszanie budynków po powodzi wymaga wykonania bardzo wielu czynności związanych ze szkodliwym oddziaływaniem wody na materiały budowlane.

Począwszy od analizy stanu technicznego budynku, poprzez dezynfekcję i dezynsekcję pomieszczeń, odtworzenie/naprawę hydroizolacji, inne działania biobójcze, osuszanie, a skończywszy na ponownym wykonaniu/naprawie warstw użytkowych. Jako że wilgoć jest sprzymierzeńcem mikroorganizmów (glonów, grzybów), szczególną uwagę trzeba zwrócić na niezbędne działania biobójcze.

Dotyczy to zwłaszcza konstrukcji lub elementów drewnianych, zaatakowanie np. drewnianych elementów przez grzyb domowy właściwy (Serpula Lacrymans) wymaga błyskawicznej reakcji i przeciwdziałania (fot. 1). Grzyb ten jest wprawdzie wrażliwy na środki grzybobójcze, jednak bardzo szybko niszczy zaatakowane drewno (w ciągu 3-5 miesięcy element może utracić nawet kilkadziesiąt procent swoich pierwotnych parametrów wytrzymałościowych).

fot.1 Wykształcony owocnik grzyba

domowego właściwego

(Serpula lacrymans)

W przypadku zauważenia sznurów czy grzybni (fot. 2), sposób przeciwdziałania musi być określony przez specjalistę-mykologa.

Niebezpieczne są także grzyby pleśniowe, które mogą także rozwijać się na szkle, betonie  czy tynku (fot. 3). Pojawienie  się ich również wymusza szybką reakcję, nie są one w stanie w krótkim czasie zniszczyć elementu, mogą jednak zaatakować duże powierzchnie. Ich usunięcie jest dużo łatwiejsze, ale należy usuwać nie tylko skutki (naloty grzybów-pleśni), lecz przede wszystkim przyczyny, zatem konieczna jest porada specjalisty.

Podstawową czynnością jest usunięcie wszystkich warstw wykończeniowych takich jak tynki, okładziny ceramiczne, tapety, boazerie, warstwy wykończeniowe posadzek. Punktem odniesienia będzie maksymalny widoczny poziom zawilgocenia (będzie on wyższy niż poziom

fot.2 Młoda grzybnia na zawilgoconym

elemencie drewnianym

wody) + 80-100 cm. Problemem mogą być przestrzenie zamknięte, takie jak ściany warstwowe czy stropy gęstożebrowe typu Ackermann, DZ czy Fert (z wypełnieniem z pustaków).

Bezwzględnie trzeba umożliwić wypłyniecie wody z tych przestrzeni, np. wywiercając otwory w spodzie lub boku pustaków. W wielu przypadkach sytuacjach określenie sposobu postępowania trzeba zostawić specjaliście (np. ściana trójwarstwowa: część nośna, termoizolacja, oblicówka).

Samo osuszanie można podzielić na naturalne i wymuszone. Woda, przebywając w pomieszczeniach piwnicznych, a często i na parterze budynków, już przez kilka dni (gdy nie ma możliwości jej wypompowywania/usuwania) powoduje całkowite nasączenie kapilar w przegrodach ceramicznych.

Poziom zawilgocenia ścian może w takim przypadku wynosić nawet 22-24% (co odpowiada 200-300 litrom wody w metrze sześciennym muru), naturalne wysychanie przegród, zwłaszcza w pomieszczeniach

fot.3 Grzyb pleśniowy rozwijający się

na zawilgoconym murze

piwnicznych mogłoby trwać nawet kilkadziesiąt miesięcy.

Najpopularniejsze metody osuszania przegród to:

•    osuszanie gorącym powietrzem
•    osuszanie mikrofalowe
•    osuszanie absorpcyjne
•    osuszanie kondensacyjne

Istotą osuszania jest odbieranie wilgoci z mokrych przegród, dlatego możliwe jest osuszenie jedynie przegród ze skutecznie działającymi izolacjami wodochronnymi. Do prac osuszających należy przystąpić tak szybko jak to jest możliwe. Na pewno celowe jest zapewnienie wentylacji (przez otworzenie okien i drzwi) oraz, jeżeli to możliwe, np. włączenie ogrzewania w popowodziowym budynku lub zapewnienie innych źródeł ciepła.

Kolejnym etapem (już po usunięciu zniszczonych warstw i uprzątnięciu pomieszczeń) jest osuszanie wymuszone.

•    Osuszanie gorącym powietrzem to jedna z najstarszych i najpopularniejszych metod stosowanych do osuszania przegród. Jej istotą jest odbieranie przez ogrzane nagrzewnicą powietrze wilgoci z mokrej ściany. Temperatura i ilość wydmuchiwanego, ciepłego powietrza powinna być tak ustawiona, aby w pomieszczeniu uzyskać temperaturę na poziomie 35-370C. Osuszanie gorącym powietrzem to metoda wymagająca, przynajmniej z dwóch powodów, skutecznej wentylacji. Bez jej zapewnienia efekt jest pozorny, wilgoć odebrana przez nagrzane powietrze jest oddawana suchym przegrodom. Drugi powód to niebezpieczeństwo uszkodzenia nie tylko wyposażenia budynku (temperatura powietrza na wylocie nagrzewnicy może wynosić nawet +2500C) ale i ścian na skutek prężności pary wodnej (zwłaszcza gdy nie usunięto wszystkich warstw wykończeniowych). Zaletą tej metody jest to, że jej skuteczność jest w zasadzie niezależna od warunków zewnętrznych, o ile wprowadzane z zewnątrz powietrze jest ogrzewane.

•    Osuszanie mikrofalowe jest metodą wymagającą przynajmniej przeszkolonej obsługi, pewnego doświadczenia oraz przyrządów pomiarowych. Generator ma wygląd skrzynki z kierunkową anteną tubową - i przystawiony do ściany – emituje pole elektromagnetyczne o częstotliwości 2.45 GHz. Oddziaływanie tego pola na cząsteczki wody wprawia je w ruch, czego rezultatem jest podniesienie się temperatury muru. Po nagrzaniu muru do odpowiedniej temperatury, generatory przestawia się (fot. 4).

fot.4 Osuszacze mikrofalowe

Czynności te powtarza się sukcesywnie do momentu obniżenia się zawilgocenia przegrody do wymaganego stopnia. Metoda ta jest bardzo skuteczna (także przy murach grubych, rzędu 2,5m) jednak jej nieodpowiednie zastosowanie może doprowadzić do uszkodzenia ściany.

Zbyt duża moc generatora lub zbyt długi czas ogrzewania spowoduje miejscowe przegrzanie ściany, objawiające się najpierw pojawieniem się naprężeń termicznych, grożących powstawaniem rys i spękań. Dalsze zwiększanie temperatury przegrody (powyżej +1200C) prowadzi do destrukcji samej zaprawy. Aby uniknąć tych uszkodzeń konieczne jest stałe sprawdzanie temperatury na powierzchni osuszanej ściany, najlepiej za pomocą specjalnego, bezkontaktowego termometru.

Za bezpieczną maksymalną temperaturę można tu uznać +800C. Metoda ta cechuje się jeszcze jedną zaletą. Jedną z konsekwencji występowania nadmiernego zawilgocenia przegród jest powstawanie na ich licach kolonii grzybów pleśniowych. Podczas emisji mikrofal dochodzi również do zniszczenia życia biologicznego mogącego występować w przegrodzie.

Generatory mikrofalowe powodują "wypychanie" wody zawartej w kapilarach w kierunku lica ściany, dlatego dobrze jest łączyć jest ze sobą różne metody, oczywiście sposób taki musi być zaproponowany przez specjalistę.

•    Osuszanie absorpcyjne polega na odbieraniu wilgoci z murów przez osuszone powietrze. Proces ten jest skuteczny przy zamkniętych oknach i drzwiach, metoda ta pozwala także na osuszanie przegród, gdy wilgotność powietrza w osuszanym pomieszczeniu spadnie do ok. 30%. Jest to proces cykliczny, suche powietrze w kontakcie z wilgotnymi przegrodami odbiera od nich wilgoć, wilgotne powietrze jest  osuszane przez absorbent, podgrzewane i ponownie skierowane do pomieszczenia. Natomiast wilgoć jest usuwana na zewnątrz budynku.

•    Metody kondensacyjne (fot. 5) są najskuteczniejsze w temperaturach rzędu +200C ÷ +250C, ale stosuje się je w znacznie szerszych zakresach temperatur, także niewiele wyższych od zera. Efektywnie działają przy wilgotności względnej powietrza wynoszącej przynajmniej 30% (przy niższych nie powinno się ich stosować), przy czym ich efektywność rośnie wraz ze wzrostem wilgotności i temperatury powietrza. Wymagają zamkniętych okien i drzwi.

Zaletą osuszaczy kondensacyjnych jest zróżnicowana wydajność, co pozwala na dopasowanie mocy urządzenia do wielkości pomieszczenia). Parametry osuszacza należy tak dobrać, aby w ciągu godziny można było wymienić ok. 3,5 objętości powietrza w pomieszczeniu.

Często popełnianym błędem jest jednak zarówno zbyt szybkie włączanie osuszaczy jak i zbyt szybkie zakończenie ich pracy. Rozpoczęcie

fot.5  Mały osuszacz kondensacyjny

osuszania bez usunięcia i tak zniszczonych tynków, podłóg, okładzin, tapet, itp. jest bezcelowe. Powoduje tylko zwiększenie kosztów oraz wydłuża czas ostatecznego osuszenia przegród.

Drugim błędem jest zbyt szybkie wyłączanie urządzeń. Wilgoć usuwana jest na początku z przypowierzchniowej strefy ściany, co może sugerować wysuszenie przegrody. W rzeczywistości głębszy przekrój jest wilgotny lub nawet mokry.

Kolejnym błędem jest dążenie do jak najszybszego usunięcia wilgoci. W skrajnych przypadkach (np. przy osuszaniu gorącym powietrzem, mikrofalami) zwiększenie intensywności pracy agregatu (mocy, temperatury) może doprowadzić do uszkodzenia ścian. Praktyka pokazuje, że osuszenie przeciętnej wielkości budynku trwa zwykle 1-3 miesiące. I nie da się tego procesu przyspieszyć.
 

mgr inż. Maciej Rokiel
Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa


Literatura:
1.    Z. Stramski, J. Kunert – „Zabezpieczanie budynków przed korozją biologiczną ze szczególnym uwzględnieniem obiektów uszkodzonych w wyniku powodzi”, PZiTB o/Wrocław, 1997
2.    J. Ważny, J. Karyś - „Ochrona budynków przed korozją biologiczną”, Arkady 2001
3.    M. Rokiel – „Hydroizolacje w budownictwie. Wybrane zagadnienia w praktyce”, Dom Wydawniczy Medium, wyd.II, 2009
4.    C.Magott, M.Rokiel – Wpływ powodzi na budynek oraz stan jego przyziemii na przykładzie budynków w górnym dorzeczu Odry, Izolacje 6/2010

ZOBACZ GALERIĘ

FILMY NA TEMAT POMIARÓW WILGOTNOŚCI

 PRZECZYTAJ TAKŻE:

POMIAR WILGOTNOŚCI MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH

SZTUCZNE I NATURALNE METODY OSUSZANIA MURÓW

KONDENSACJA KU PAMIĘCI

KRÓTKA HISTORIA POMIARU WILGOTNOŚCI POWIETRZA

POMIAR WILGOTNOŚCI - METODA KARBIDOWA CM

WYKRYWANIE PRZECIEKÓW, CZYLI BADANIE SZCZELNOŚCI HYDROIZOLACJI

Z KAMERĄ WŚRÓD PRZECIEKÓW

WILGOĆ NA DACHU NIENISZCZĄCE METODY BADANIA